Rozkrój płyty krok po kroku – jak rozplanować cięcie arkusza
Rozkrój płyty to plan cięcia arkusza na formatki. Od niego zależy, ile arkuszy zamówisz, ile zostanie odpadu i ile czasu spędzisz przy pile. Dobrze ułożony rozkrój potrafi zaoszczędzić arkusz na zleceniu – przy płycie w drogim dekorze to kilkaset złotych.
Krok 1: przygotuj listę formatek w wymiarach do cięcia
Do rozkroju bierzesz wymiary do cięcia, a nie wymiary gotowych elementów. Jeśli krawędź będzie oklejona obrzeżem 2 mm, formatkę tnie się o te 2 mm mniejszą. Do tego ilość sztuk, materiał i kierunek słojów. Jak przygotować taką listę, opisujemy w artykule Lista formatek – jak ją przygotować.
Krok 2: ustal wymiar użytkowy arkusza
Standardowy arkusz płyty laminowanej ma 2800 × 2070 mm. Krawędzie fabryczne są obite i nierówne, więc zaczyna się od obcinki – zwykle około 10 mm z każdej strony. Zostaje 2780 × 2050 mm i tylko z tego pola układasz formatki.
Krok 3: uwzględnij rzaz piły
Tarcza zabiera materiał – typowy rzaz to 3–4,5 mm. Każde cięcie między dwiema formatkami zjada tę szerokość. Przy kilkunastu cięciach na arkuszu robi się z tego kilka centymetrów, które decydują, czy ostatnia formatka się zmieści.
Wzór na liczbę formatek o wymiarze a w odcinku o długości D przy rzazie r: największe n, dla którego n × a + (n − 1) × r ≤ D.
Krok 4: sprawdź kierunek słojów
Płyta jednobarwna pozwala obracać formatki dowolnie. Przy dekorze drewnopodobnym słoje muszą iść w ustalonym kierunku (na frontach i bokach zwykle pionowo), więc formatki nie wolno obracać. To zawsze pogarsza wykorzystanie arkusza i trzeba to uwzględnić w wycenie.
Krok 5: układaj pod cięcia gilotynowe
Piła formatowa i panelowa tną „na wylot” – każde cięcie przechodzi przez cały kawałek od krawędzi do krawędzi. Rozkrój musi więc dać się wykonać serią takich cięć: najpierw pasy, potem pasy na formatki. Układ „w wiatrak”, który ładnie wygląda na papierze, na pile jest niewykonalny.
- Zaczynaj od największych formatek – małe zmieszczą się w pozostałościach.
- Grupuj formatki o tej samej szerokości w jeden pas – mniej przestawiania przykładnicy, powtarzalny wymiar.
- Resztę po pasie wypełniaj formatkami o zbliżonej długości.
Przykład: boki szafek 720 × 560 mm
Arkusz 2800 × 2070 mm, obcinka 10 mm (pole 2780 × 2050 mm), rzaz 4 mm. Ile boków 720 × 560 mm wyjdzie z arkusza?
| Wariant | Układ | Sztuk | Wykorzystanie arkusza |
|---|---|---|---|
| Słoje wzdłuż arkusza (bez obracania) | 3 w długości (3 × 720 + 2 × 4 = 2168 mm) × 3 w szerokości (3 × 560 + 2 × 4 = 1688 mm) | 9 | 62,6% |
| Płyta jednobarwna (obracanie dozwolone) | jak wyżej + 2 obrócone formatki w pasie 608 mm, który został po długości | 11 | 76,5% |
Czwarta formatka w długości się nie mieści: 4 × 720 + 3 × 4 = 2892 mm, a pole ma 2780 mm. Zostaje jednak pas o szerokości 2780 − 2168 − 4 = 608 mm – wystarczy na dwie formatki obrócone o 90°. Sama zgoda na obracanie daje tu dwie sztuki więcej z arkusza. Przy 20 bokach w dekorze ze słojami potrzebujesz 3 arkuszy, w płycie jednobarwnej wystarczą 2.
Krok 6: policz arkusze, odpad i długość cięć
Z gotowego rozkroju odczytujesz trzy liczby potrzebne do zamówienia i wyceny: liczbę arkuszy każdego materiału, procent wykorzystania oraz łączną długość cięć (jeśli rozliczasz cięcie za metr). Większe resztki warto opisać i odłożyć – przy popularnych płytach wrócą w kolejnym zleceniu.
Kiedy rozkrój ręczny przestaje wystarczać
Kilka formatek rozrysujesz na kartce. Przy kuchni z 80 formatkami z trzech płyt ręczne układanie trwa godzinę, a każda zmiana wymiaru szafki oznacza pracę od nowa. W MERP Stolarnia rozkrój liczy się automatycznie z projektu: gilotynowo, z ustawionym rzazem i obcinką, z zachowaniem kierunku słojów. Po każdej zmianie mebla od razu widać, ile arkuszy trzeba zamówić, a schemat cięcia trafia do PDF.